آموزش فرماندهی عملیات آتش نشانی

یک عملیات آتش نشانی موثر نیازمند یک مرکزیت فرماندهی است چنانچه فرماندهی وجود نداشته باشد و یا چندین فرمانده وجود داشته باشند، عملیات آتش نشانی به سرعت دچار گسیختگی قابل پیش بینی در موارد زیر خواهد شد:
اقدام
فرماندهی و کنترل
هماهنگی
طرح ریزی
سازمان دهی
ارتباطات
ایمنی

بدون داشتن همکاری تیمی و طرح مناسب، ممکن نیست که اعضای شرکت کننده بتوانند مسوولیت و نقش خود را به طور مناسب ایفا کنند. این گسیختگی به معنی عدم هماهنگی در عملیات است که سبب می شود استراتژی، تاکتیک و کیفیت انجام عملیات آتش نشانی دچار آشتفگی و تشتت شود.

فرمانده؛ یعنی بکارگیری یک سیستم در جهت هماهنگی انسان ، ابزار و محیط

تعریف فرمانده:

• کسی است که پیچیدگی ها را ساده می کند
• فرمانده کسی است که دشواریها را آسان می کند
• فرمانده کسی است که از فرصتها بهترین استفاده را می کند

فرمانده دو استراتژیک را دنبال می کند:

• بقاء سازمان
• توسعه علم به روز

شرایط مهم  یک آتش نشان،   باید انسان توسعه یافته باشد که چهار رکن دارد:

• مهارت ذهنی
• مهارت ارتباطی
• مهارت برنامه ریزی
• مهارت تشخیص

مهارت ذهنی لازم برای یک فرمانده عبارتند از :

۱- توانایی تصمیم گیری

۲- انتخاب یک راه از بین راهها به درستی

۳- فرآیندهای تصمیم گیری

۴- آشنایی با انواع راهها و دانش به روز

۵- قدرت انتخاب درست

۶- اعتماد به نفس

۷- مسئولیت پذیر باشد

۸- تعهد اخلاقی ، امانت داری ، درستکار باشد

۹- آینده نگر باشد

۱۰- گذر از روزمره گی نباشد

۱۱- خود مدیریتی باشد

چهار مسوولیت و وظیفه مهم یک فرمانده آتش نشانی عبارتند از:

شرایط ایمنی و سلامت کامل را برای پرسنل آتش نشان فراهم سازد.
شرایط کافی از قبیل پشتیبانی، حراست و تخلیه افرادی را که در معرض خطر جدی قرار گرفته اند، فراهم سازد.
آتش سوزی را مهار کند.
از وسایل و تجهیزات به کار گرفته شده در حین  عملیات و بعد از خاتمه آن مواظبت لازم را به عمل آورد.

عمدتا، مسوولیت فرمانده گروه آتش نشانی عبارت است از ؛ ایجاد و توسعه یک طرح عملیات کلی براساس استاندارد و قوانین و روشهای مستدل

این استاندارد، روش عملیاتی  نامیده می شود. (SOPS)   The Standard Operating Procedures
یک فرمانده نمی تواند تمام تصمیمات مربوط به عملیات اطفای حریق را بگیرد. موثر بودن نقش رهبری و مدیریت در تصمیم گیری، وقتی توسعه خواهد یافت که فرمانده مسوولیت تاکتیکی عملیات را بین سایر پرسنل تقسیم کرده و تفویض اختیار کند.

کار اطفای حریق، یک کار گروهی است. فرماندهان با تجربه ابتدا تفویض اختیار و مسوولیت میکنند و سپس منتظر بازخوردها و نتایج عملیات می شوند. اینگونه فرماندهان معمولا شیوه انتخاب دمکراتیک را در پیش می گیرند.

علی رضایی – مشاور و مدرس مدیریت بحران و  سیستم مدیریت ایمنی فرایند